Άνηθος και μάραθος: σπορά και συγκομιδή
Ο άνηθος μεγαλώνει γρήγορα από σπόρο, αλλά δεν του αρέσει να τον μετακινείτε και ανθίζει βιαστικά στη ζέστη. Δείτε πώς να τον σπείρετε, να τον κρατήσετε φουντωτό, να μαζέψετε τους σπόρους του, και πώς συγκρίνεται με τον ψηλότερο συγγενή του, τον μάραθο.
Ο άνηθος είναι βασικό μυρωδικό σε πολλά μέρη του κόσμου: ψιλοκομμένος πάνω σε πατάτες στη Σκανδιναβία και την Ανατολική Ευρώπη, στα τουρσιά της Βόρειας Αμερικής, και σε σάλτσες γιαουρτιού και πιλάφια από τα Βαλκάνια ως το Ιράν. Ο φρέσκος άνηθος του μανάβικου σπάνια συγκρίνεται με εκείνον που κόβετε από το φυτό.
Καλλιεργείται εύκολα από σπόρο, με δύο ιδιοτροπίες: δεν του αρέσει να ενοχλούνται οι ρίζες του, και ανθίζει γρήγορα όταν ο καιρός είναι ζεστός και ξερός. Αν το ξέρετε αυτό, λίγες σπορές θα σας δώσουν φύλλα για μήνες και σπόρους στο τέλος.
Σπείρετε τον εκεί όπου θα μείνει
Τόσο η Βασιλική Εταιρεία Κηπουρικής της Βρετανίας (RHS) όσο και το Πανεπιστήμιο της Μινεσότα συμβουλεύουν να σπέρνετε τον άνηθο απευθείας στη μόνιμη θέση του, γιατί δεν αντέχει καλά τη μεταφύτευση. Η RHS προτείνει σπορά στο ύπαιθρο από τα μέσα της άνοιξης ως τα μέσα του καλοκαιριού, μόλις ζεσταθεί το χώμα, και το Πανεπιστήμιο της Μινεσότα λέει να ξεκινάτε όταν περάσει ο κίνδυνος παγετού.
Διαλέξτε ένα προφυλαγμένο σημείο με πλήρη ήλιο και γόνιμο χώμα που στραγγίζει καλά. Η RHS σημειώνει ότι ο άνηθος δεν αντέχει το κρύο, λασπωμένο χώμα, και το Πανεπιστήμιο της Μινεσότα προτείνει προστασία από τον δυνατό αέρα, γιατί οι ψηλοί, κούφιοι βλαστοί μπορεί να χρειαστούν υποστύλωση. Αν ξεκινήσετε σπόρους μέσα στο σπίτι, η RHS προτείνει έναν σπόρο σε κάθε θέση του σπορείου, σε 15 °C ή περισσότερο, και μεταφύτευση περίπου τέσσερις εβδομάδες μετά τη σπορά, πριν μακρύνει η κεντρική ρίζα.
Πώς να σπείρετε άνηθο σε γλάστρα ή παρτέρι
Χρειάζεστε
- γλάστρα τουλάχιστον 30 εκ. βάθος και πλάτος, με τρύπες αποστράγγισης, ή ένα ηλιόλουστο, προφυλαγμένο παρτέρι1
- εμπορικό χώμα γενικής χρήσης χωρίς τύρφηόσο χρειάζεται για να γεμίσει η γλάστρα
- σπόροι άνηθου, μια μικρόσωμη ποικιλία για γλάστρα1 μικρό φακελάκι
- λεπτά καλάμια ή ξυλάκια για στήριξη, προαιρετικάμερικά
- ποτιστήρι με λεπτό τελείωμα (ντους)1
Εκτέλεση
- Περιμένετε να ζεσταθεί το χώμα την άνοιξη και να περάσει ο παγετός. Γεμίστε τη γλάστρα με χώμα ή ξεβοτανίστε και τσουγκρανίστε το παρτέρι.
- Ανοίξτε ένα ρηχό αυλάκι βάθους περίπου 1 εκ., ποτίστε το, σπείρτε αραιά και σκεπάστε με χώμα.
- Ποτίστε απαλά και κρατήστε την επιφάνεια υγρή. Μέσα στο σπίτι, σε 15 °C ή περισσότερο, η RHS λέει ότι οι σπόροι φυτρώνουν σε μία με δύο εβδομάδες. Έξω εξαρτάται από τον καιρό.
- Όταν τα φυτά φτάσουν περίπου τα 5 εκ., αραιώστε τα ώστε να απέχουν περίπου 20 εκ. Μην προσπαθήσετε να τα μετακινήσετε.
- Ποτίζετε στις ξηρές περιόδους, γιατί οι γλάστρες στεγνώνουν γρήγορα. Στηρίξτε τα ψηλά φυτά αν γέρνουν.
- Σπέρνετε μια νέα μικρή σειρά ή γλάστρα κάθε δύο με τρεις εβδομάδες ως τα μέσα του καλοκαιριού.
- Αρχίστε να κόβετε φύλλα περίπου έξι εβδομάδες μετά τη σπορά, αφήνοντας πάντα τουλάχιστον το ένα τρίτο του φυτού.
Συμβουλές
- Οι μικρόσωμες ποικιλίες ταιριάζουν καλύτερα σε γλάστρες, όπως σημειώνει η RHS.
- Κόβετε ένα δυο κλωνάρια συχνά, αντί να ξεγυμνώνετε ένα φυτό μονομιάς.
- Αφήστε μερικά φυτά να ανθίσουν στο τέλος του καλοκαιριού, για να μαζέψετε σπόρο.
Γιατί ο άνηθος ανθίζει νωρίς και πώς να το καθυστερήσετε
Πρόωρο άνθισμα σημαίνει ότι το φυτό ανθίζει νωρίς και σταματά να βγάζει πολλά φύλλα. Η RHS λέει ότι ο άνηθος τείνει να ανθίζει πρόωρα σε ζεστό, ξερό καιρό, γι' αυτό ποτίζετε στις ξηρές περιόδους. Το τακτικό κόψιμο επίσης κρατά τα φυτά φουντωτά και καθυστερεί το άνθισμα.
Η άλλη λύση είναι οι διαδοχικές σπορές. Αντί για μία μεγάλη σπορά, σπέρνετε μια μικρή σειρά ή μια γλάστρα κάθε δύο με τρεις εβδομάδες ως τα μέσα του καλοκαιριού, όπως προτείνει το Πανεπιστήμιο της Μινεσότα. Όταν μια παρτίδα αρχίσει να ανθίζει, η επόμενη είναι έτοιμη για κόψιμο.
Τι λένε τα στοιχεία
Ο άνηθος και ο μάραθος μοιάζουν, με λεπτά, φτερωτά φύλλα και πλατιές κίτρινες ταξιανθίες, αλλά συμπεριφέρονται διαφορετικά. Η RHS περιγράφει τον άνηθο ως μακρινό συγγενή του μάραθου. Ο άνηθος ζει λίγο και τον σπέρνετε κάθε χρόνο, ενώ ο μάραθος σχηματίζει μια τούφα που ξεραίνεται το φθινόπωρο και ξαναβγαίνει από τη βάση κάθε άνοιξη. Ο μάραθος μπορεί να φτάσει τα 2 μέτρα και, σύμφωνα με τη RHS, σπέρνεται μόνος του πολύ εύκολα, γι' αυτό κόψτε τις ταξιανθίες που δεν θέλετε.
Ο μάραθος ως μυρωδικό δεν είναι ίδιος με τον μάραθο Φλωρεντίας, το λαχανικό με τον βολβό. Και για τα δύο μυρωδικά, οι οδηγίες εδώ αφορούν την καλλιέργεια και τη μαγειρική. Οι ισχυρισμοί για την υγεία από τσάι με σπόρους άνηθου ή μάραθου είναι άλλο θέμα και δεν καλύπτονται από αυτές τις κηπουρικές πηγές.
Συγκομιδή φύλλων, ανθών και σπόρων
Η RHS λέει ότι μπορείτε να αρχίσετε να μαζεύετε φύλλα άνηθου περίπου έξι εβδομάδες μετά τη σπορά. Κόβετε λίγα κάθε φορά και αφήνετε πάντα τουλάχιστον το ένα τρίτο του φυτού. Τα φύλλα μαραίνονται και χάνουν τη γεύση τους γρήγορα, οπότε χρησιμοποιήστε τα αμέσως. Το Πανεπιστήμιο της Μινεσότα λέει ότι η αποξήρανση κρατά το χρώμα αλλά χάνει το μεγαλύτερο μέρος της γεύσης, άρα ο φρέσκος είναι ο καλύτερος.
Τα μικρά κίτρινα άνθη τρώγονται, και για τουρσιά το Πανεπιστήμιο της Μινεσότα προτείνει ολόκληρη ταξιανθία όσο είναι ακόμη πράσινη και μαλακή. Για σπόρους, κόψτε τις ταξιανθίες όταν αρχίζουν να καφετίζουν, κρεμάστε τες ανάποδα μέσα σε χάρτινη σακούλα σε ζεστό, αεριζόμενο μέρος και αφήστε τους σπόρους να πέσουν. Φυλάξτε τους εντελώς στεγνούς σε αεροστεγές βάζο, μακριά από ζέστη και φως, για έως έναν χρόνο. Ο μάραθος μαζεύεται με τον ίδιο τρόπο: νεαρά φύλλα από τις αρχές του καλοκαιριού, ώριμες ταξιανθίες για σπόρο στα τέλη του καλοκαιριού.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορώ να μεταφυτέψω άνηθο;
Καλύτερα όχι. Ο άνηθος δεν αντέχει καλά τη μεταφύτευση. Αν τον ξεκινήσετε σε σπορείο, φυτέψτε τον έξω περίπου τέσσερις εβδομάδες μετά τη σπορά, πριν μακρύνει η κεντρική ρίζα, και πειράξτε τις ρίζες όσο λιγότερο γίνεται.
Γιατί ο άνηθός μου ανθίζει τόσο νωρίς;
Ο ζεστός, ξερός καιρός κάνει τον άνηθο να ανθίζει πρόωρα. Ποτίζετε στις ξηρές περιόδους, κόβετε τακτικά και σπέρνετε νέα παρτίδα κάθε δύο με τρεις εβδομάδες.
Μπορώ να καλλιεργήσω άνηθο και μάραθο μαζί;
Καλύτερα να τους δώσετε χωριστές θέσεις. Ο μάραθος ψηλώνει πολύ περισσότερο, ξαναβγαίνει κάθε χρόνο και σπέρνεται μόνος του εύκολα, οπότε μπορεί να πνίξει τον άνηθο.
Πηγές
- How to grow Dill — Royal Horticultural Society
- How to grow Fennel — Royal Horticultural Society
- Growing dill in home gardens — University of Minnesota Extension
- Toxic and Non-toxic Plants: Dill — ASPCA
Το άρθρο αυτό δίνει γενικές πληροφορίες και δεν είναι ιατρική συμβουλή. Τα βότανα μπορεί να αλληλεπιδρούν με φάρμακα και με προβλήματα υγείας. Μιλήστε με γιατρό ή φαρμακοποιό πριν δοκιμάσετε ένα βότανο, ειδικά αν είστε έγκυος, θηλάζετε, το δίνετε σε παιδί ή παίρνετε φάρμακα.
