Σπόρος ή φυτό από φυτώριο;
Κάποια βότανα γεμίζουν μια γλάστρα από ένα φακελάκι σπόρους μέσα σε λίγες εβδομάδες. Άλλα είναι αργά, αναξιόπιστα ή δεν βγαίνουν ποτέ ίδια από σπόρο, και ένα μικρό φυτό είναι η πιο έξυπνη αγορά. Δείτε έναν απλό τρόπο να αποφασίσετε.
Σταθείτε σε ένα φυτώριο την άνοιξη και θα βρεθείτε μπροστά στο δίλημμα που έχει κάθε καλλιεργητής βοτάνων: ένα φακελάκι σπόρους στην τιμή ενός καφέ ή μια έτοιμη γλάστρα από την οποία μπορείτε να κόψετε από την άλλη εβδομάδα. Καμία επιλογή δεν είναι πάντα η σωστή.
Η σύντομη απάντηση είναι ότι τα γρήγορα, φυλλώδη μονοετή βότανα βγαίνουν συνήθως καλύτερα από σπόρο, ενώ τα ξυλώδη, πολυετή βότανα και μερικές ειδικές περιπτώσεις είναι καλύτερο να τα αγοράσετε ως μικρά φυτά ή να τα πολλαπλασιάσετε με μοσχεύματα. Δείτε γιατί, βότανο προς βότανο.
Βότανα που βγαίνουν εύκολα και αξίζουν από σπόρο
Τα μονοετή βότανα, όπως ο βασιλικός, ο κόλιανδρος και ο άνηθος, μεγαλώνουν γρήγορα και συχνά τα θέλετε σε μεγάλη ποσότητα. Η Royal Horticultural Society (RHS) προτείνει να σπέρνετε βασιλικό, σχοινόπρασο και μαϊντανό σε εσωτερικό χώρο ή κάτω από τζάμι από τον Ιανουάριο μέχρι τις αρχές Απριλίου, και τον κερβέλο, τον κόλιανδρο και τον άνηθο απευθείας στο χώμα έξω από τον Μάρτιο, όσο το επιτρέπουν οι συνθήκες του εδάφους. Το Home and Garden Information Center του Πανεπιστημίου Clemson αναφέρει επίσης τον βασιλικό, τον κόλιανδρο και τον άνηθο ως βότανα που σπέρνονται απευθείας στον κήπο, και το χαμομήλι ως φυτό που σπέρνεται νωρίς την άνοιξη.
Ο σπόρος έχει κι άλλο πλεονέκτημα για αυτά τα βότανα. Η RHS σημειώνει ότι ο κόλιανδρος, ο άνηθος και ο βασιλικός μπορεί να «πεταχτούν», δηλαδή να βιαστούν να ανθίσουν και να σταματήσουν να βγάζουν καλά φύλλα, ιδιαίτερα όταν είναι πυκνά ή σε ξερό χώμα. Η RHS προτείνει να σπέρνετε κόλιανδρο και άνηθο περίπου κάθε δύο εβδομάδες την άνοιξη και το καλοκαίρι, ώστε να έχετε σταθερή παραγωγή, κάτι που ένα αγορασμένο φυτό δεν μπορεί να σας δώσει.
Ο μαϊντανός αξίζει να σπαρθεί, αλλά θέλει υπομονή. Το Clemson σημειώνει ότι ο σπόρος του φυτρώνει αργά, γι' αυτό πολλοί αγοράζουν ένα φυτό για να κόβουν μέχρι να μεγαλώσουν τα σπορόφυτά τους.
Πώς να σπείρετε μια γλάστρα με γρήγορα μονοετή βότανα
Χρειάζεστε
- γλάστρα περίπου 20 εκ. πλάτος, με τρύπες αποστράγγισης1
- υπόστρωμα γενικής χρήσης χωρίς τύρφηόσο χρειάζεται για να γεμίσει η γλάστρα
- σπόροι βασιλικού, άνηθου ή κόλιανδρου1 πρέζα, περίπου 15 έως 20
- ετικέτα φυτού1
- ποτιστήρι με λεπτό τελάρο ή ψεκαστήρας1
Εκτέλεση
- Υγράνετε ελαφρά το υπόστρωμα πριν ανοίξετε τελείως τη σακούλα και ανοίξτε τη μακριά από το πρόσωπό σας, έξω ή σε χώρο που αερίζεται καλά.
- Γεμίστε τη γλάστρα μέχρι περίπου 2 εκ. κάτω από το χείλος και πατήστε την απαλά.
- Σκορπίστε τους σπόρους αραιά στην επιφάνεια και σκεπάστε τους με ένα λεπτό στρώμα υποστρώματος.
- Ποτίστε απαλά για να μη φύγουν οι σπόροι, βάλτε ετικέτα και τοποθετήστε τη γλάστρα σε ζεστό και φωτεινό σημείο.
- Κρατήστε το χώμα απλώς υγρό, όχι μουσκεμένο. Όταν φυτρώσουν, αραιώστε τα φυτάκια ώστε το καθένα να έχει χώρο να μεγαλώσει, και χρησιμοποιήστε όσα βγάλετε στις σαλάτες.
- Για άνηθο και κόλιανδρο, σπείρετε δεύτερη γλάστρα περίπου δύο εβδομάδες αργότερα για συνεχή παραγωγή. Πλύνετε τα χέρια σας όταν τελειώσετε.
Συμβουλές
- Η RHS προτείνει να σπέρνετε τον άνηθο και τον κόλιανδρο απευθείας εκεί όπου θα μεγαλώσουν, οπότε χρησιμοποιήστε την τελική τους γλάστρα ή παρτέρι.
- Ο βασιλικός θέλει ζέστη. Το Clemson προτείνει να τον σπέρνετε έξω μόνο μετά τον τελευταίο παγετό, οπότε σε κρύα κλίματα ξεκινήστε τον μέσα στο σπίτι.
- Για τα ξυλώδη βότανα, αγοράστε ένα υγιές φυτό με ωραίο άρωμα και χωρίς κίτρινα φύλλα, και πάρτε μοσχεύματα από αυτό στα τέλη του καλοκαιριού.
Πότε είναι καλύτερη αγορά ένα μικρό φυτό
Τα ξυλώδη, πολυετή βότανα, όπως το δεντρολίβανο, το φασκόμηλο και το θυμάρι, μεγαλώνουν αργά και ζουν για χρόνια, και σπάνια χρειάζεστε περισσότερα από ένα ή δύο. Η RHS αναφέρει τη δάφνη, τη μαντζουράνα, τη μέντα, το δεντρολίβανο, το φασκόμηλο, το εστραγκόν και το θυμάρι ως βότανα που πολλαπλασιάζονται με μοσχεύματα από τα τέλη του καλοκαιριού ως τις αρχές του φθινοπώρου, και τη ρίγανη, τη μέντα και το θυμάρι ως βότανα που μπορείτε να διαιρέσετε. Το Clemson προσθέτει ότι τα περισσότερα πολυετή βότανα φυτεύονται ως μικρά φυτά από γλαστράκια, ιδανικά το φθινόπωρο ή νωρίς την άνοιξη.
Ένα φυτό είναι επίσης λογική επιλογή αν δεν έχετε φωτεινό περβάζι ή ζεστό μέρος για σπορόφυτα. Η RHS προτείνει να μεταφυτεύετε τα μικρά φυτά σε γλάστρα και να τα κρατάτε σε ζεστό και φωτεινό σημείο μέχρι οι ρίζες να γεμίσουν τη γλάστρα, πριν τα φυτέψετε έξω.
Μόλις έχετε ένα υγιές φυτό, μπορείτε να το πολλαπλασιάσετε δωρεάν. Το δεντρολίβανο ή το θυμάρι ενός φίλου μπορεί να σας δώσει μοσχεύματα, και μια τούφα μέντα ή ρίγανη μπορεί να διαιρεθεί.
Τι λένε τα στοιχεία
Ο πιο σοβαρός λόγος να αγοράσετε φυτό είναι ότι κάποια βότανα δεν βγαίνουν ίδια από σπόρο. Το Clemson σημειώνει ότι ο σπόρος της μέντας δεν δίνει φυτά ίδια με το μητρικό, γι' αυτό η μέντα καλλιεργείται καλύτερα από μοσχεύματα, ρίζες ή μικρά φυτά. Αν αγαπάτε μια συγκεκριμένη μέντα ή έναν συγκεκριμένο δυόσμο, ένα κομμάτι από εκείνο το φυτό είναι ο μόνος σίγουρος τρόπος να έχετε την ίδια γεύση.
Το γαλλικό εστραγκόν είναι το κλασικό παράδειγμα. Η RHS λέει ότι δύσκολα ανθίζει και δένει σπόρο, γι' αυτό ο σπόρος του γενικά δεν πωλείται. Τα φακελάκια που γράφουν εστραγκόν συνήθως περιέχουν ρωσικό εστραγκόν, ένα μεγαλύτερο, πιο σκληρό φυτό με πιο «χορταρένια», ελαφρά πικρή γεύση. Η RHS προτείνει να αγοράζετε το γαλλικό εστραγκόν από κοντά, ώστε να το μυρίσετε πρώτα, και να το πολλαπλασιάζετε με διαίρεση.
Για τα μονοετή βότανα, ο σπόρος είναι συνήθως ο φτηνότερος δρόμος για μεγάλη σοδειά, αλλά θέλει περισσότερο χρόνο και φροντίδα τις πρώτες εβδομάδες.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι φτηνότερο να καλλιεργώ βότανα από σπόρο;
Για μονοετή βότανα που χρησιμοποιείτε σε μεγάλες ποσότητες, όπως ο βασιλικός, ο άνηθος και ο κόλιανδρος, ο σπόρος είναι συνήθως πολύ φτηνότερος. Για ένα μόνο δεντρολίβανο ή φασκόμηλο, η αγορά ενός φυτού είναι πιο απλή και πιο γρήγορη.
Μπορώ να βγάλω δεντρολίβανο ή θυμάρι από σπόρο;
Κάποιοι το κάνουν, αλλά αυτά τα ξυλώδη βότανα είναι αργά. Η RHS τα κατατάσσει στα βότανα που πολλαπλασιάζονται με μοσχεύματα, κάτι που είναι πιο γρήγορο και σας δίνει ένα αντίγραφο του μητρικού φυτού.
Γιατί το εστραγκόν μου δεν έχει γεύση;
Αν το βγάλατε από σπόρο, είναι σχεδόν σίγουρα ρωσικό εστραγκόν, που έχει πολύ πιο ήπια, «χορταρένια» γεύση από το γαλλικό.
Πηγές
- Growing herbs — Royal Horticultural Society
- Herbs — Clemson Cooperative Extension, Home and Garden Information Center
- How to grow tarragon — Royal Horticultural Society
- Minimising health risks in the garden — Royal Horticultural Society
Το άρθρο αυτό δίνει γενικές πληροφορίες και δεν είναι ιατρική συμβουλή. Τα βότανα μπορεί να αλληλεπιδρούν με φάρμακα και με προβλήματα υγείας. Μιλήστε με γιατρό ή φαρμακοποιό πριν δοκιμάσετε ένα βότανο, ειδικά αν είστε έγκυος, θηλάζετε, το δίνετε σε παιδί ή παίρνετε φάρμακα.
