Χάπια αδυνατίσματος «από βότανα»: οι κίνδυνοι
Μια ετικέτα που γράφει «φυσικό» ή «από βότανα» δεν σημαίνει ότι κάτι είναι ασφαλές. Δείτε τι έχουν βρει οι υγειονομικές αρχές ΗΠΑ και Ηνωμένου Βασιλείου μέσα σε χάπια και τσάγια αδυνατίσματος, και τα σημάδια κινδύνου πριν αγοράσετε.
Τα χάπια αδυνατίσματος που πωλούνται ως «φυτικά» ή «φυσικά» υπόσχονται μια εύκολη λύση, συχνά με λέξεις όπως λιποδιαλύτης, ενίσχυση μεταβολισμού ή κλινικά αποδεδειγμένο. Είναι εύκολο να υποθέσει κανείς ότι ό,τι φτιάχνεται από φυτά είναι ήπιο.
Οι υγειονομικές αρχές το βλέπουν διαφορετικά. Τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ (NIH) αναφέρουν ότι υπάρχουν λίγα επιστημονικά στοιχεία πως τα συμπληρώματα αδυνατίσματος λειτουργούν, και ο FDA έχει βρει ότι κάποια από αυτά περιέχουν κρυφά συνταγογραφούμενα φάρμακα. Αυτός ο οδηγός εξηγεί τους πραγματικούς κινδύνους και πώς να προστατευτείτε.
Γιατί αυτά τα χάπια δεν ελέγχονται πριν τα αγοράσετε
Στις ΗΠΑ, τα συμπληρώματα διατροφής δεν χρειάζονται έλεγχο ή έγκριση από τον FDA πριν κυκλοφορήσουν, σύμφωνα με το Γραφείο Συμπληρωμάτων Διατροφής των NIH. Οι παρασκευαστές δεν χρειάζεται να αποδείξουν πρώτα ότι ένα προϊόν είναι ασφαλές ή ότι δουλεύει. Ο FDA μπορεί να αποσύρει μη ασφαλή προϊόντα, αλλά συνήθως αφού εμφανιστούν προβλήματα.
Ούτε οι ετικέτες είναι πάντα ακριβείς. Το NCCIH σημειώνει ότι οι εργαστηριακές αναλύσεις βρίσκουν μερικές φορές διαφορές ανάμεσα σε όσα γράφει η ετικέτα και σε όσα περιέχει πραγματικά το προϊόν, και το Γραφείο Συμπληρωμάτων Διατροφής προειδοποιεί ότι η καφεΐνη δεν αναγράφεται πάντα.
Κρυφά φάρμακα σε «φυτικά» σκευάσματα αδυνατίσματος
Ο FDA έχει βρει προϊόντα αδυνατίσματος, πολλά από τα οποία πωλούνταν ως συμπληρώματα διατροφής, που περιείχαν συνταγογραφούμενα φάρμακα χωρίς να αναφέρονται. Ανάμεσά τους η σιβουτραμίνη, ένα φάρμακο αδυνατίσματος που αποσύρθηκε από την αγορά των ΗΠΑ το 2010, όταν τα στοιχεία έδειξαν αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού. Κάποια προϊόντα συνιστούσαν λήψη πάνω από τρεις φορές τη συνιστώμενη ημερήσια δόση σιβουτραμίνης.
Άλλα κρυφά συστατικά που έχει αναφέρει ο FDA είναι η φαινολοφθαλεΐνη, που μελέτες τη συνδέουν με πιθανό κίνδυνο καρκίνου, η βουμετανίδη, ένα ισχυρό διουρητικό που μπορεί να προκαλέσει σοβαρή απώλεια υγρών και αλάτων, και η φλουοξετίνη, ένα αντικαταθλιπτικό. Κανένα από αυτά δεν θα εμφανιζόταν στην ετικέτα, άρα θα μπορούσατε να πάρετε συνταγογραφούμενο φάρμακο χωρίς να το ξέρετε.
Τι λένε τα στοιχεία
Ακόμη και τα φυτικά προϊόντα με σωστή ετικέτα δεν έχουν καλό ιστορικό. Το NCCIH αναφέρει ότι το εκχύλισμα πράσινου τσαγιού, τα κινέζικα βότανα και η νεραντζιά δεν έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά για απώλεια βάρους, και όλα έχουν παρενέργειες. Το Γραφείο Συμπληρωμάτων Διατροφής συνδέει το εκχύλισμα πράσινου τσαγιού με ηπατική βλάβη σε ορισμένα άτομα, ενώ το να πίνετε πράσινο τσάι θεωρείται ασφαλές. Η νεραντζιά μπορεί να προκαλέσει πόνο στο στήθος, ταχυκαρδία και αύξηση της πίεσης.
Η έφεδρα, που κάποτε ήταν συνηθισμένη στα χάπια αδυνατίσματος, απαγορεύτηκε στα συμπληρώματα στις ΗΠΑ το 2004, επειδή μπορεί να προκαλέσει εγκεφαλικό, σπασμούς, έμφραγμα και θάνατο. Το NCCIH προειδοποιεί ότι κάποια προϊόντα «χωρίς έφεδρα» περιέχουν καφεΐνη ή βότανα με καφεΐνη, όπως η γκουαράνα, που μπορεί να προκαλέσουν γρήγορο ή ακανόνιστο καρδιακό ρυθμό.
Τα καθαρτικά τσάγια είναι άλλη μια παγίδα. Η σιναμική (σέννα) είναι καθαρτικό για την περιστασιακή δυσκοιλιότητα. Το NHS συστήνει να τη χρησιμοποιείτε μόνο περιστασιακά και για λίγες ημέρες κάθε φορά, γιατί η μεγαλύτερη χρήση μπορεί να προκαλέσει διάρροια, διαταραχή των ηλεκτρολυτών και, μέσα σε μήνες, ένα έντερο που δυσκολεύεται να λειτουργήσει μόνο του.
Σύμφωνα με το Γραφείο Συμπληρωμάτων Διατροφής, ο τρόπος που έχει αποδειχθεί ότι λειτουργεί είναι ένα υγιεινό διατροφικό πρότυπο, λιγότερες θερμίδες και τακτική σωματική δραστηριότητα.
Πώς να ελέγξετε ένα προϊόν, βήμα βήμα
Βήμα 1: Ψάξτε για σημάδια κινδύνου. Ο FDA προειδοποιεί για υποσχέσεις εύκολης λύσης, για «μυστικό συστατικό» ή για ισχυρισμούς ότι ένα προϊόν είναι ασφαλές επειδή είναι «φυσικό».
Βήμα 2: Διαβάστε την ετικέτα για διεγερτικά και καθαρτικά, όπως καφεΐνη, γκουαράνα, νεραντζιά, εκχύλισμα πράσινου τσαγιού ή σέννα.
Βήμα 3: Πριν πάρετε οποιοδήποτε συμπλήρωμα αδυνατίσματος, δείξτε το στον γιατρό ή στον φαρμακοποιό σας, ιδιαίτερα αν παίρνετε άλλα φάρμακα.
Βήμα 4: Αν νιώσετε αδιαθεσία αφού το πάρετε, σταματήστε το και ζητήστε ιατρική συμβουλή. Κρατήστε τη συσκευασία για να δείξετε τι πήρατε.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι τα φυτικά χάπια αδυνατίσματος πιο ασφαλή από τα συνταγογραφούμενα;
Όχι απαραίτητα. Δεν ελέγχονται πριν κυκλοφορήσουν, οι ετικέτες τους μπορεί να είναι ανακριβείς, και σε κάποια έχουν βρεθεί συνταγογραφούμενα φάρμακα που δεν αναφέρονταν ποτέ.
Δουλεύουν τα τσάγια αδυνατίσματος;
Κάποια περιέχουν καθαρτικά όπως η σέννα, που δρουν στο έντερο. Το NHS συστήνει τη σέννα μόνο περιστασιακά για τη δυσκοιλιότητα, όχι για εβδομάδες.
Είναι επικίνδυνο και το πράσινο τσάι που πίνω;
Το Γραφείο Συμπληρωμάτων Διατροφής αναφέρει ότι το να πίνετε πράσινο τσάι θεωρείται ασφαλές. Οι ανησυχίες για το ήπαρ αφορούν το συμπυκνωμένο εκχύλισμα πράσινου τσαγιού σε χάπια.
Πηγές
- Dietary Supplements for Weight Loss: Fact Sheet for Consumers — NIH Office of Dietary Supplements
- Questions and Answers about FDA's Initiative Against Contaminated Weight Loss Products — U.S. Food and Drug Administration
- Weight Control — NCCIH
- Common questions about senna — NHS
Το άρθρο αυτό δίνει γενικές πληροφορίες και δεν είναι ιατρική συμβουλή. Τα βότανα μπορεί να αλληλεπιδρούν με φάρμακα και με προβλήματα υγείας. Μιλήστε με γιατρό ή φαρμακοποιό πριν δοκιμάσετε ένα βότανο, ειδικά αν είστε έγκυος, θηλάζετε, το δίνετε σε παιδί ή παίρνετε φάρμακα.
