Γαϊδουράγκαθο (milk thistle): τι λένε οι μελέτες
Το γαϊδουράγκαθο είναι από τα πιο γνωστά συμπληρώματα για το συκώτι και συχνά πωλείται ως «αποτοξίνωση». Δείτε τι βρήκε πραγματικά η έρευνα και ποιοι πρέπει να προσέχουν.
Το γαϊδουράγκαθο είναι ένα ψηλό, αγκαθωτό φυτό με μωβ άνθη και φύλλα με λευκές νευρώσεις. Οι σπόροι του χρησιμοποιούνται εδώ και πολύ καιρό για προβλήματα του συκωτιού, και σήμερα είναι από τα πιο δημοφιλή συμπληρώματα για το ήπαρ, συχνά με ετικέτες όπως «καθαρισμός» ή «αποτοξίνωση» του συκωτιού.
Αυτές οι ετικέτες υπόσχονται πολλά. Η έρευνα είναι πολύ πιο συγκρατημένη. Σε αυτόν τον οδηγό θα δείτε τι είναι το γαϊδουράγκαθο, τι βρήκαν οι μελέτες και ποια είναι τα πραγματικά θέματα ασφάλειας, όπως οι αλλεργίες και οι αλληλεπιδράσεις με φάρμακα, ώστε να αποφασίσετε ήρεμα και ενημερωμένα μαζί με τον γιατρό σας.
Τι είναι το γαϊδουράγκαθο
Το γαϊδουράγκαθο (Silybum marianum) ανήκει στην ίδια οικογένεια φυτών με τη μαργαρίτα και την αμβροσία (ragweed). Κατάγεται από την Ευρώπη και μεταφέρθηκε στη Βόρεια Αμερική από τους πρώτους αποίκους. Χρησιμοποιείται ο σπόρος, που περιέχει ένα μείγμα ουσιών με το όνομα σιλυμαρίνη, το κύριο συστατικό που μελετάται στην έρευνα.
Παραδοσιακά, οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν το γαϊδουράγκαθο για παθήσεις του συκωτιού και για να αυξήσουν το μητρικό γάλα. Σήμερα πωλείται κυρίως σε κάψουλες, ταμπλέτες και υγρά εκχυλίσματα, και προβάλλεται για το συκώτι, για το σάκχαρο και για άλλες παθήσεις.
Τι λένε τα στοιχεία
Το αμερικανικό Εθνικό Κέντρο Συμπληρωματικής και Ολοκληρωμένης Υγείας (NCCIH) αναφέρει ότι δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία υψηλής ποιότητας για σαφή συμπεράσματα για το γαϊδουράγκαθο σε οποιαδήποτε πάθηση. Οι μελέτες σε ηπατικές νόσους έδωσαν αποτελέσματα αντικρουόμενα ή πολύ περιορισμένα για να είμαστε σίγουροι.
Δύο μελέτες που χρηματοδότησε το NCCIH, η μία σε άτομα με ηπατίτιδα C και η άλλη σε λιπώδη νόσο του ήπατος (NASH), δεν έδειξαν όφελος από τη σιλυμαρίνη. Και η Mayo Clinic χαρακτηρίζει την έρευνα για την κίρρωση και την ηπατίτιδα C αντικρουόμενη. Το Memorial Sloan Kettering σημειώνει κάποιες πιθανές ενδείξεις στην αλκοολική ηπατική νόσο και στην κίρρωση, όμως μια μεγάλη μελέτη στην ηπατίτιδα C δεν έδειξε ουσιαστική αλλαγή στα ηπατικά ένζυμα.
Λίγες μικρές μελέτες δείχνουν ότι εκχυλίσματα γαϊδουράγκαθου ίσως βοηθούν το σάκχαρο στον διαβήτη τύπου 2, αλλά το NCCIH σημειώνει ότι οι περισσότερες έγιναν σε περιορισμένο αριθμό χωρών, και η Mayo Clinic λέει ότι χρειάζεται περισσότερη έρευνα. Με λίγα λόγια: το γαϊδουράγκαθο ίσως έχει κάποιες δράσεις που αξίζει να μελετηθούν, αλλά δεν έχει αποδειχθεί ότι προστατεύει ή επιδιορθώνει το συκώτι.
Ο μύθος της «αποτοξίνωσης» του συκωτιού
Τα προϊόντα «καθαρισμού του συκωτιού» αφήνουν να εννοηθεί ότι το συκώτι σας χρειάζεται ξέπλυμα με ένα συμπλήρωμα. Όμως το NCCIH αναφέρει ότι οι ανασκοπήσεις δεν βρήκαν πειστική έρευνα που να δείχνει ότι τα προγράμματα αποτοξίνωσης απομακρύνουν τοξίνες από τον οργανισμό.
Ορισμένα τέτοια προϊόντα μπορεί μάλιστα να κάνουν κακό. Το NCCIH σημειώνει ότι οι αμερικανικές αρχές έχουν λάβει μέτρα κατά προϊόντων αποτοξίνωσης με κρυφά συστατικά ή ψευδείς ισχυρισμούς. Το Memorial Sloan Kettering περιγράφει ένα άτομο που έπαιρνε το αντιπηκτικό βαρφαρίνη, του οποίου η εξέταση πήξης ανέβηκε απότομα μετά από ένα σκεύασμα «καθαρισμού του συκωτιού» με γαϊδουράγκαθο, και επανήλθε στο φυσιολογικό όταν το σταμάτησε.
Σκέφτεστε να το δοκιμάσετε; Βήμα βήμα
Βήμα 1. Αναρωτηθείτε γιατί. Αν ανησυχείτε για το συκώτι σας, το χρήσιμο πρώτο βήμα είναι μια επίσκεψη στον γιατρό και εξετάσεις αίματος, όχι ένα συμπλήρωμα.
Βήμα 2. Ελέγξτε τις αλλεργίες σας. Αν η αμβροσία, οι μαργαρίτες, οι κατιφέδες ή τα χρυσάνθεμα σας προκαλούν αλλεργική ρινίτιδα ή εξανθήματα, είναι πιο πιθανό να πάθετε αλλεργική αντίδραση και από το γαϊδουράγκαθο.
Βήμα 3. Καταγράψτε τα φάρμακά σας. Πάρτε μαζί σας κάθε φάρμακο και συμπλήρωμα στον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας και ρωτήστε για αλληλεπιδράσεις, ιδίως για φάρμακα του διαβήτη, βαρφαρίνη και φάρμακα μεταμόσχευσης.
Βήμα 4. Αν προχωρήσετε, τηρήστε τη δόση της ετικέτας και σταματήστε αν παρατηρήσετε στομαχικές ενοχλήσεις, φαγούρα, εξάνθημα ή πονοκέφαλο. Η ποιότητα των προϊόντων διαφέρει, γι' αυτό πείτε στον γιατρό σας ακριβώς τι παίρνετε.
Συχνές ερωτήσεις
Κάνει το γαϊδουράγκαθο αποτοξίνωση στο συκώτι;
Δεν υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία γι' αυτό. Οι ανασκοπήσεις δεν βρήκαν πειστική έρευνα ότι τα προϊόντα αποτοξίνωσης απομακρύνουν τοξίνες, και οι μελέτες του γαϊδουράγκαθου σε ηπατικές νόσους έδωσαν αντικρουόμενα ή αρνητικά αποτελέσματα.
Μπορώ να πάρω γαϊδουράγκαθο μετά από ένα βράδυ με πολύ ποτό;
Δεν υπάρχουν καλά στοιχεία ότι λειτουργεί ως γιατρικό για το hangover ή ότι προστατεύει το συκώτι από το αλκοόλ. Το να πίνετε λιγότερο, και να έχετε κάποιες μέρες χωρίς αλκοόλ, είναι η πιο λογική προσέγγιση.
Είναι ασφαλές το γαϊδουράγκαθο;
Από το στόμα φαίνεται ότι το ανέχονται καλά οι περισσότεροι ενήλικες. Οι κύριες ανησυχίες είναι οι αλλεργίες σε άτομα ευαίσθητα στην οικογένεια της μαργαρίτας, η επίδραση στο σάκχαρο και οι αλληλεπιδράσεις με ορισμένα φάρμακα.
Πηγές
- Milk Thistle — NCCIH
- Milk thistle — Mayo Clinic
- Milk Thistle (About Herbs) — Memorial Sloan Kettering Cancer Center
- Detoxes and Cleanses: What You Need To Know — NCCIH
Το άρθρο αυτό δίνει γενικές πληροφορίες και δεν είναι ιατρική συμβουλή. Τα βότανα μπορεί να αλληλεπιδρούν με φάρμακα και με προβλήματα υγείας. Μιλήστε με γιατρό ή φαρμακοποιό πριν δοκιμάσετε ένα βότανο, ειδικά αν είστε έγκυος, θηλάζετε, το δίνετε σε παιδί ή παίρνετε φάρμακα.
