Λάδανο (κίστος): οδηγός για το τσάι
Οι κίστοι σκεπάζουν τις ξερές πλαγιές γύρω από τη Μεσόγειο, και τα φύλλα τους δίνουν ένα ευχάριστο τσάι με ελαφρύ άρωμα ρητίνης. Συχνά το αποκαλούν «σούπερ τσάι» για τα κρυολογήματα. Δείτε τι δείχνουν πραγματικά οι μελέτες και πώς να φτιάξετε ένα καλό φλιτζάνι.
Στο τέλος της άνοιξης, οι ξερές πλαγιές γύρω από τη Μεσόγειο γεμίζουν με τα τσαλακωμένα ροζ και λευκά λουλούδια του κίστου, που στα ελληνικά λέγεται συχνά και λάδανο. Αυτοί οι σκληροτράχηλοι θάμνοι που αγαπούν τον ήλιο ανήκουν στο γένος Cistus, και τα γκριζοπράσινα φύλλα τους έχουν ζεστό, ελαφρά κολλώδες άρωμα ρητίνης.
Τα τελευταία χρόνια, το τσάι από κίστο έχει γίνει δημοφιλές σε καταστήματα υγιεινών τροφών πολύ πέρα από τη Μεσόγειο, συχνά με μεγάλες υποσχέσεις. Είναι ένα όμορφο ρόφημα, όμως η επιστήμη από πίσω του είναι πιο φτωχή απ' ό,τι αφήνουν να εννοηθεί οι ετικέτες.
Γνωρίστε τον κίστο
Υπάρχουν αρκετά είδη Cistus. Πολλά τσάγια κίστου φτιάχνονται από το Cistus incanus, που γράφεται και Cistus x incanus, έναν θάμνο της Μεσογείου.
Το τσάι φτιάχνεται από τα αποξηραμένα φύλλα και τις ανθισμένες κορυφές. Έχετε υπόψη ότι οι μελέτες που ακολουθούν δοκίμασαν εκχυλίσματα κίστου, όχι ένα σπιτικό φλιτζάνι τσάι.
Απλό τσάι λάδανο (κίστος)
Χρειάζεστε
- αποξηραμένα φύλλα και ανθισμένες κορυφές κίστου1 έως 2 κουταλάκια του γλυκού
- νερό, μόλις κατέβει από τη βράση250 ml (1 φλιτζάνι)
- λεπτή φέτα λεμόνι, προαιρετικά1
- μέλι, προαιρετικά1 κουταλάκι του γλυκού
Εκτέλεση
- Βάλτε τον αποξηραμένο κίστο σε τσαγιέρα ή σε κούπα με σουρωτήρι.
- Ρίξτε από πάνω το ζεστό νερό και σκεπάστε για να μη φύγει το άρωμα.
- Αφήστε το να μουλιάσει 5 έως 8 λεπτά. Με λιγότερο χρόνο το τσάι βγαίνει πιο ελαφρύ και λιγότερο στυφό.
- Σουρώστε και προσθέστε λεμόνι ή μέλι κατά βούληση.
- Αφήστε το να κρυώσει λίγο πριν το πιείτε.
Συμβουλές
- Η γεύση είναι ήπια, ελαφρά πικρή και με μια νότα ρητίνης. Μια λωρίδα φλούδα πορτοκαλιού ή ένα κλωναράκι δυόσμου τη μαλακώνουν.
- Το τσάι λάδανο είναι ωραίο και κρύο. Φτιάξτε το διπλάσιας δύναμης, αφήστε το να κρυώσει και σερβίρετέ το με πάγο.
- Φυλάξτε τα αποξηραμένα φύλλα σε αεροστεγές βάζο, μακριά από ζέστη και φως.
Τι λένε τα στοιχεία
Τα φύλλα του κίστου είναι πλούσια σε πολυφαινόλες, μεταξύ αυτών και σε τανίνες που λέγονται ελλαγοταννίνες. Σε εργαστηριακές μελέτες, εκχυλίσματα κίστου έχουν δείξει δράση κατά ορισμένων βακτηρίων και ιών. Μια πρόσφατη μελέτη, για παράδειγμα, δοκίμασε ένα εκχύλισμα κίστου και τις κύριες ουσίες του απέναντι σε ιούς και βακτήρια σε κυτταροκαλλιέργειες. Τέτοια αποτελέσματα εξηγούν το ενδιαφέρον των ερευνητών, όμως τα κύτταρα σε ένα τρυβλίο διαφέρουν πολύ από έναν άνθρωπο με κρυολόγημα.
Τα στοιχεία σε ανθρώπους είναι πολύ περιορισμένα. Μια τυχαιοποιημένη μελέτη με εικονικό φάρμακο, που δημοσιεύτηκε το 2009, δοκίμασε ένα σκεύασμα εκχυλίσματος κίστου, το CYSTUS052, σε άτομα με λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού. Μία μόνο μελέτη με ένα συγκεκριμένο σκεύασμα δεν αρκεί για να δείξει ότι ένα σπιτικό φλιτζάνι τσάι λάδανο προλαμβάνει ή κοντεύει ένα κρυολόγημα.
Μια σύντομη πολωνική ανασκόπηση του 2018 αποκάλεσε μάλιστα τον κίστο «βασίλισσα των τσαγιών», αναφέροντας αντιοξειδωτική, αντιική, αντιβακτηριακή και ανοσορρυθμιστική δράση και προτείνοντάς τον ως καθημερινό ρόφημα. Το άρθρο είναι ενθουσιώδες, αλλά είναι επισκόπηση, όχι κλινική μελέτη. Η δίκαιη σύνοψη είναι ότι ο κίστος είναι ένα ενδιαφέρον, ευχάριστο τσάι βοτάνων με ελπιδοφόρα εργαστηριακά αποτελέσματα και πολύ λίγες αποδείξεις για επιδράσεις στην υγεία των ανθρώπων.
Είναι ασφαλές;
Ο κίστος πωλείται ευρέως ως καθημερινό τσάι βοτάνων, όμως υπάρχει λίγη δημοσιευμένη έρευνα για την ασφάλειά του. Δεν βρήκαμε καλές μελέτες για τη χρήση του στην εγκυμοσύνη ή τον θηλασμό, στα παιδιά ή μαζί με φάρμακα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι επικίνδυνος. Σημαίνει ότι, όπως με κάθε τσάι βοτάνων, οι μέτριες ποσότητες είναι η λογική επιλογή, και όποιος έχει κάποια πάθηση ή παίρνει τακτικά φάρμακα καλό είναι να ρωτήσει πρώτα τον φαρμακοποιό του.
Συχνές ερωτήσεις
Βοηθά το τσάι λάδανο στο κρυολόγημα;
Εργαστηριακές μελέτες δείχνουν δράση κατά ορισμένων ιών, και μια μελέτη του 2009 δοκίμασε ένα σκεύασμα εκχυλίσματος σε άτομα με λοιμώξεις του αναπνευστικού. Αυτό δεν αρκεί για να πούμε ότι το τσάι βοηθά, οπότε δείτε το ως ένα ζεστό, παρηγορητικό ρόφημα.
Μπορώ να πίνω τσάι λάδανο στην εγκυμοσύνη;
Δεν βρήκαμε μελέτες για τον κίστο στην εγκυμοσύνη ή τον θηλασμό. Μέχρι να υπάρξουν καλύτερα στοιχεία ασφάλειας, προτιμήστε ένα τσάι βοτάνων που έχει μελετηθεί και ρωτήστε τον γιατρό ή τη μαία σας.
Έχει καφεΐνη το τσάι λάδανο;
Το καθαρό τσάι κίστου δεν φτιάχνεται από το φυτό του τσαγιού, οπότε δεν περιέχει την καφεΐνη του μαύρου ή του πράσινου τσαγιού. Ελέγξτε την ετικέτα στα μείγματα, που μερικές φορές περιέχουν και πράσινο τσάι.
Πηγές
- Cistus incanus (CYSTUS052) for treating patients with infection of the upper respiratory tract. A prospective, randomised, placebo-controlled clinical study (Antiviral Research, 2009) — PubMed, NIH
- Cistus incanus: a natural source of antimicrobial metabolites — PubMed, NIH
- Cistus - queen of teas (Polski Merkuriusz Lekarski, 2018) — PubMed, NIH
- Common cold — NHS
Το άρθρο αυτό δίνει γενικές πληροφορίες και δεν είναι ιατρική συμβουλή. Τα βότανα μπορεί να αλληλεπιδρούν με φάρμακα και με προβλήματα υγείας. Μιλήστε με γιατρό ή φαρμακοποιό πριν δοκιμάσετε ένα βότανο, ειδικά αν είστε έγκυος, θηλάζετε, το δίνετε σε παιδί ή παίρνετε φάρμακα.
