«Καθαρισμός» συκωτιού: οι μύθοι και η αλήθεια
Οι «καθαρισμοί» συκωτιού υπόσχονται να ξεπλύνουν τοξίνες και πέτρες. Δείτε τους πιο συνηθισμένους ισχυρισμούς, τι λένε πραγματικά γιατροί και ερευνητές για τον καθένα, και γιατί το συκώτι δεν χρειάζεται «ξέπλυμα».
Ψάξτε για «καθαρισμό» συκωτιού και θα βρείτε ροφήματα με ελαιόλαδο και χυμό φρούτων, μέρες μόνο με χυμούς, πικρά τσάγια από βότανα και κάψουλες γαϊδουράγκαθου. Όλα υπόσχονται το ίδιο: να ξεπλύνουν τις τοξίνες, να διώξουν κρυμμένες πέτρες και να σας αφήσουν σαν καινούργιους.
Οι ισχυρισμοί ακούγονται πειστικοί, και κάποιοι συνοδεύονται ακόμη και από εντυπωσιακές «αποδείξεις» στην τουαλέτα το επόμενο πρωί. Όταν όμως δείτε τι λένε οι ιατρικές πηγές, η ιστορία καταρρέει. Ακολουθούν οι τρεις μεγαλύτεροι μύθοι, οι πραγματικοί κίνδυνοι και τι χρειάζεται στ' αλήθεια το συκώτι σας.
Μύθος 1: οι τοξίνες μαζεύονται στο συκώτι και χρειάζονται ξέπλυμα
Το μάρκετινγκ των «καθαρισμών» συχνά παρουσιάζει το συκώτι σαν φίλτρο που βουλώνει και θέλει τρίψιμο. Δεν λειτουργεί έτσι. Η Cleveland Clinic περιγράφει το φιλτράρισμα των βλαβερών ουσιών και των άχρηστων προϊόντων από το αίμα ως τη μεγαλύτερη δουλειά του συκωτιού. Διασπά τις τοξίνες και τα μικρόβια ώστε να αποβληθούν από τον οργανισμό με τα ούρα και τα κόπρανα.
Το συκώτι φτιάχνει επίσης χολή για την πέψη του λίπους και αποθηκεύει ενέργεια για να κρατά σταθερό το σάκχαρο του αίματος. Είναι από τα ελάχιστα όργανα που μπορούν να αναγεννηθούν. Ένα υγιές συκώτι κάνει ήδη τον δικό του καθαρισμό, όλη μέρα, κάθε μέρα, χωρίς κάποιο ειδικό ρόφημα.
Μύθος 2: οι «πέτρες» στην τουαλέτα αποδεικνύουν ότι πέτυχε
Ο πιο γνωστός «καθαρισμός» συκωτιού, που λέγεται και ξέπλυμα συκωτιού ή χοληδόχου κύστης, συνήθως σημαίνει να παίρνετε ελαιόλαδο, βότανα και χυμό φρούτων μέσα σε λίγες ώρες. Την επόμενη μέρα κάποιοι βρίσκουν μαλακά κομμάτια που μοιάζουν με πετραδάκια στα κόπρανά τους και πιστεύουν ότι έβγαλαν πέτρες της χολής.
Η Mayo Clinic εξηγεί ότι αυτές δεν είναι πέτρες της χολής. Είναι στην πραγματικότητα σβόλοι από λάδι, χυμό και άλλα υλικά. Το ελαιόλαδο μπορεί να δράσει καθαρτικά, αλλά η Mayo λέει ότι δεν υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία πως ένας τέτοιος «καθαρισμός» βοηθά στην πρόληψη ή τη θεραπεία της χολολιθίασης. Κάποιοι παθαίνουν ναυτία, εμετό, διάρροια και πόνο στην κοιλιά κατά τη διάρκειά του. Αν έχετε πέτρες στη χολή που χρειάζονται θεραπεία, οι τεκμηριωμένες επιλογές περιλαμβάνουν χειρουργείο, δισκία χολικών αλάτων ή θεραπεία με ηχητικά κύματα, που επιλέγονται μαζί με τον γιατρό σας.
Μύθος 3: το γαϊδουράγκαθο «καθαρίζει» το συκώτι
Το γαϊδουράγκαθο είναι το βότανο που πουλιέται πιο συχνά για την υγεία του συκωτιού, και χρησιμοποιείται για προβλήματα του συκωτιού εδώ και πολύ καιρό. Το NCCIH, που ανήκει στα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ, λέει όμως ότι τα στοιχεία είναι περιορισμένα. Δύο μελέτες με χρηματοδότηση του NCCIH, μία σε άτομα με ηπατίτιδα C και μία σε μια μορφή λιπώδους ήπατος, δεν βρήκαν όφελος από το εκχύλισμά του. Τα αποτελέσματα για την αλκοολική ηπατοπάθεια και την ηπατίτιδα B είναι αντικρουόμενα ή πολύ περιορισμένα για να βγουν συμπεράσματα.
Το γαϊδουράγκαθο από το στόμα φαίνεται να είναι καλά ανεκτό, αλλά μπορεί να προκαλέσει φούσκωμα, ναυτία και αέρια, καθώς και αλλεργικές αντιδράσεις σε άτομα ευαίσθητα στην αμβροσία, τις μαργαρίτες, τις κατιφέδες και τα χρυσάνθεμα. Το NCCIH σημειώνει επίσης ότι κάποια προϊόντα περιέχουν άλλες ποσότητες από όσες γράφει η ετικέτα ή είναι επιμολυσμένα. Τίποτα από αυτά δεν κάνει το γαϊδουράγκαθο «καθαρισμό».
Τι λένε τα στοιχεία
Το NCCIH εξέτασε γενικά τα προγράμματα «αποτοξίνωσης» και «καθαρισμού» και βρήκε μόνο λίγες μελέτες σε ανθρώπους, κυρίως χαμηλής ποιότητας, και καμία μελέτη για τις μακροχρόνιες επιδράσεις. Ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) και η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου (FTC) έχουν λάβει μέτρα κατά πωλητών προϊόντων «αποτοξίνωσης» για κρυφά συστατικά που μπορεί να είναι επικίνδυνα ή για ψευδείς ισχυρισμούς ότι θεραπεύουν σοβαρές ασθένειες.
Οι «καθαρισμοί» μπορούν επίσης να κάνουν κακό από μόνοι τους. Το NCCIH προειδοποιεί ότι η νηστεία μπορεί να προκαλέσει πονοκέφαλο, λιποθυμία, αδυναμία και αφυδάτωση, ότι τα καθαρτικά μπορεί να οδηγήσουν σε αφυδάτωση και κακή απορρόφηση θρεπτικών συστατικών, και ότι η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων νερού ή τσαγιού από βότανα με πολύ λίγο φαγητό μπορεί να διαταράξει τους ηλεκτρολύτες του οργανισμού. Οι μη παστεριωμένοι χυμοί μπορεί να περιέχουν βακτήρια ιδιαίτερα επικίνδυνα για παιδιά, ηλικιωμένους και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό.
Αυτό που προστατεύει πραγματικά το συκώτι είναι πολύ λιγότερο εντυπωσιακό. Η Cleveland Clinic αναφέρει τον περιορισμό του αλκοόλ, το να μην καπνίζετε, να παίρνετε τα φάρμακα όπως σας τα έδωσαν, να αποφεύγετε τα περιττά συμπληρώματα από βότανα, να εμβολιαστείτε για την ηπατίτιδα, να τρώτε μεσογειακά και να κρατάτε ένα υγιές βάρος.
Συχνές ερωτήσεις
Γιατί νιώθω πιο ελαφρύς μετά από έναν «καθαρισμό» συκωτιού;
Οι περισσότεροι «καθαρισμοί» σημαίνουν λίγο φαγητό, απώλεια υγρών ή άδειασμα του εντέρου με καθαρτικά, όπως το ελαιόλαδο. Αυτό μπορεί να αλλάξει το πώς νιώθετε για μία ή δύο μέρες, αλλά δεν σημαίνει ότι το συκώτι σας «καθάρισε».
Είναι ασφαλές να παίρνω γαϊδουράγκαθο κάθε μέρα;
Φαίνεται να είναι καλά ανεκτό από τους περισσότερους ενήλικες, αλλά τα στοιχεία ότι βοηθά το συκώτι είναι περιορισμένα. Ρωτήστε πρώτα τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας, ιδιαίτερα αν παίρνετε φάρμακα ή έχετε αλλεργία σε φυτά της οικογένειας της μαργαρίτας.
Ποιο είναι το καλύτερο που μπορώ να κάνω για το συκώτι μου;
Περιορίστε το αλκοόλ, μην καπνίζετε, κρατήστε ένα υγιές βάρος, παίρνετε τα φάρμακα μόνο όπως σας τα έδωσαν και αποφύγετε τα συμπληρώματα που δεν χρειάζεστε. Ρωτήστε για τα εμβόλια της ηπατίτιδας αν ανήκετε σε ομάδα κινδύνου.
Πηγές
- Gallbladder cleanse: A 'natural' remedy for gallstones? — Mayo Clinic
- "Detoxes" and "Cleanses": What You Need To Know — NCCIH
- Milk Thistle: Usefulness and Safety — NCCIH
- Liver: Where It's Located, Function and Anatomy — Cleveland Clinic
Το άρθρο αυτό δίνει γενικές πληροφορίες και δεν είναι ιατρική συμβουλή. Τα βότανα μπορεί να αλληλεπιδρούν με φάρμακα και με προβλήματα υγείας. Μιλήστε με γιατρό ή φαρμακοποιό πριν δοκιμάσετε ένα βότανο, ειδικά αν είστε έγκυος, θηλάζετε, το δίνετε σε παιδί ή παίρνετε φάρμακα.
