Τσάι βοτάνων και λεμφικό σύστημα: μύθοι και αλήθειες

Αν δείτε για λίγα λεπτά βίντεο ευεξίας, μάλλον θα πέσετε πάνω σε κάποιο τσάι που υπόσχεται να «αποσυμφορήσει» τη λέμφο, να «διώξει τις τοξίνες» ή να εξαφανίσει το πρήξιμο μέσα σε μια νύχτα. Η ιδέα είναι ελκυστική και συνήθως συνοδεύεται από κάποιο προϊόν προς πώληση.

Η αλήθεια είναι λιγότερο εντυπωσιακή, αλλά πιο χρήσιμη. Το λεμφικό σύστημα είναι ένα πραγματικό και σημαντικό κομμάτι του οργανισμού σας, και ένα ζεστό φλιτζάνι τσάι μπορεί να είναι ένας ευχάριστος τρόπος να φροντίζετε τον εαυτό σας. Όμως κανένα τσάι δεν έχει αποδειχθεί ότι το «αποσυμφορεί». Αυτός ο οδηγός εξηγεί τι κάνει το λεμφικό σύστημα, τι δείχνουν πραγματικά τα στοιχεία για τα βότανα, τι βοηθά στ’ αλήθεια και ποιο πρήξιμο χρειάζεται γιατρό και όχι συνταγή.

Τι είναι στην πραγματικότητα το λεμφικό σύστημα

Η Cleveland Clinic περιγράφει το λεμφικό σύστημα ως ένα δίκτυο αγγείων, οργάνων και ιστών που μαζεύει το περιττό υγρό από τους ιστούς σας και το επιστρέφει στην κυκλοφορία του αίματος. Είναι επίσης μέρος του ανοσοποιητικού σας συστήματος. Σε αυτό ανήκουν οι λεμφαδένες, ο σπλήνας, ο θύμος αδένας και ο μυελός των οστών.

Το υγρό που μεταφέρει λέγεται λέμφος. Είναι διαυγές και υδαρές και σχηματίζεται όταν υγρό διαφεύγει από τα μικρότερα αιμοφόρα αγγεία προς τους γύρω ιστούς. Η λέμφος μεταφέρει επίσης λευκά αιμοσφαίρια που βοηθούν στην αντιμετώπιση των λοιμώξεων.

Σε αντίθεση με το αίμα, η λέμφος δεν έχει καρδιά να τη σπρώχνει. Η Cleveland Clinic εξηγεί ότι τη βοηθούν να κινηθεί οι συσπάσεις των γειτονικών μυών και ο παλμός των γειτονικών αρτηριών, ενώ βαλβίδες μίας κατεύθυνσης κρατούν τη ροή προς τη σωστή μεριά. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που η κίνηση του σώματος έχει τόση σημασία.

Τι λένε τα στοιχεία

Δεν υπάρχουν καλές μελέτες σε ανθρώπους που να δείχνουν ότι κάποιο τσάι βοτάνων «αποσυμφορεί», καθαρίζει ή επιταχύνει το λεμφικό σύστημα. Εκφράσεις όπως «λεμφικό ντετοξ» ή «ξέπλυμα της λέμφου» είναι γλώσσα του μάρκετινγκ, όχι ιατρικοί όροι.

Η κολλητσίδα, το κολλώδες αναρριχώμενο φυτό που συχνά πωλείται ως «βότανο της λέμφου», είναι καλό παράδειγμα. Μια εργαστηριακή μελέτη του 2020 δοκίμασε αφεψήματα κολλητσίδας σε κύτταρα αίματος σε δοκιμαστικό σωλήνα και βρήκε κάποια δράση σε κύτταρα του ανοσοποιητικού. Οι ίδιοι οι ερευνητές ανέφεραν ότι χρειάζονται ακόμη μελέτες σε ζώα. Ένα τέτοιο αποτέλεσμα στο εργαστήριο δεν δείχνει ότι ένα φλιτζάνι τσάι αλλάζει οτιδήποτε μέσα στον οργανισμό σας.

Άλλες δημοφιλείς επιλογές, όπως τα τσάγια με μέντα, τζίντζερ ή λεμόνι, είναι μια χαρά ως ζεστά ροφήματα, αλλά για κανένα δεν έχει δειχθεί ότι επιδρά στη λέμφο. Τα βότανα με ήπια διουρητική δράση μπορεί να σας κάνουν να ουρείτε περισσότερο, κάτι που δεν είναι το ίδιο με το να κινείται η λέμφος ή να υποχωρεί ένα πρήξιμο.

Τι βοηθά πραγματικά στη ροή της λέμφου

Λογικές είναι οι απλές συνήθειες που προτείνουν οι έγκυρες πηγές υγείας. Η Cleveland Clinic προτείνει να πίνετε αρκετό νερό, να ασκείστε τακτικά και να τρώτε θρεπτικά για να στηρίζετε το λεμφικό σας σύστημα.

Για το καθημερινό ήπιο πρήξιμο στους αστραγάλους ή στα πόδια, το NHS προτείνει να ανεβάζετε τα πόδια σε μια καρέκλα ή σε μαξιλάρια, ήπια άσκηση όπως το περπάτημα, άνετα παπούτσια, και να αποφεύγετε την πολύωρη ορθοστασία ή καθιστική στάση και τις σφιχτές κάλτσες ή τα στενά ρούχα.

Το λεμφοίδημα είναι κάτι διαφορετικό. Είναι μια χρόνια πάθηση κατά την οποία το λεμφικό σύστημα δεν λειτουργεί σωστά, συχνά μετά από θεραπεία για καρκίνο που επηρέασε τους λεμφαδένες. Το NHS αναφέρει ότι αντιμετωπίζεται με ενδύματα συμπίεσης, φροντίδα του δέρματος, τακτική κίνηση και ειδικές τεχνικές μασάζ, με την καθοδήγηση εξειδικευμένης ομάδας. Τα τσάγια βοτάνων δεν είναι θεραπεία για το λεμφοίδημα και δεν πρέπει ποτέ να αντικαθιστούν αυτή τη φροντίδα.

Συχνές ερωτήσεις

Το άρθρο αυτό δίνει γενικές πληροφορίες και δεν είναι ιατρική συμβουλή. Τα βότανα μπορεί να αλληλεπιδρούν με φάρμακα και με προβλήματα υγείας. Μιλήστε με γιατρό ή φαρμακοποιό πριν δοκιμάσετε ένα βότανο, ειδικά αν είστε έγκυος, θηλάζετε, το δίνετε σε παιδί ή παίρνετε φάρμακα.